بنام خداوند جان و خرد

آشنایی با طایفه احمدمهمدی (احمدمحمودی) عالی انور .


تیره احمدمحمودی یکی از شعب و زیرمجموعه های طایفه عالی انور از باب بابادی می باشد. شواهد مستند و معتبر نشان می‌دهد تیره احمدمحمودی در زمان افشاریه، زندیه و اوایل قاجاریه (حکومت آقامحمدخان قاجار) بر تمام ایل بابادی ریاست داشته است. خوانین تیره احمدمحمودی همواره دارای عزت و مقام در دربار صفویه، افشاریه، زندیه و اوایل قاجاریه بوده‌اند. شاهان این چهار سلسله، بر خوانین این خاندان بعنوان یکی از نقاط قوت ایل بختیاری ارج و کرامت می‌نهادند. خوانین خاندان احمدمحمودی در جنگ قندهار و کرنال شرکت ویژه‌ای داشتند و یکی از ارکان اساسی پیروزی نادرشاه افشار در فتح قلعه قندهار بودند.


همچنین در دربار زندیه دارای مقام والایی بودند چنانکه صادق خان زند در چمن گندمان به دیدار *چراغ خان مستوفی احمدمحمودی* رفته بود که شرح آن در کتاب ملی «گلشن مراد نوشته ابوالحسن کاشانی غفاری» آمده است.


خوانین این خاندان در دربار قاجاریه نیز جایگاه ویژه‌ای داشتند، هنگامی که خوانین بختیاری که علم طغیان برعلیه شاه قاجار برداشته بودند و پس از شکست در برابر قوای قاجار در یک قدمی مرگ بودند، به شفاعت *چراغ خان مستوفی احمدمحمودی* از مرگ نجات یافته و قبول خدمت نمودند. «شرح آن در کتب تاریخ ملی ایران همچون کتاب تاریخ ملک آرا نوشته علیقلی ابن محمد چلاوی مازندرانی و کتاب فهرست التواریخ نوشته رضاقلی‌خان هدایت»


در باب استعداد نظامی، خوانین طایفه احمدمحمودی نقش مؤثر در جنگ های داخلی دوره صفویه، افشاریه و زندیه ایفا کردند و در فتح های مهم همچون قندهار، کرنال و بصره نقش اساسی داشتند. همچنین در زمانی که ابراهیم خلیل خان جوانشیر علم طغیان برعلیه آقامحمدخان قاجار برافراشته بود، سپاه قاجار برای دفع وی به اردبیل رفته بود که فرماندهی قسمتی از سپاه که در منزل تخت طاووس و پل خدا آفرین مستقر گردیده بودند بر عهده *چراغ خان مستوفی احمدمحمودی* بوده است. «شرح آن در کتاب صدرالتواریخ نوشته محمدحسن‌خان اعتمادالسلطنه»


خوانین خاندان احمدمحمودی علاوه بر نفوذ زیاد در دربار سلسله صفویه، افشاریه، زندیه و اوایل قاجاریه در میان مردم ایل بختیاری نیز بسیار صاحب نفوذ و قدرت بودند که این نفوذ ابتدا در ایل بابادی و سپس بر کل بختیاری چیره گشته بود چنانکه در زمان آقامحمدخان قاجار *چراغ خان احمدمحمودی* واضع مالیات بختیاری بودند و مالیات مربوطه را از تمام طوایف بختیاری وصول کردند.


در باب نسب نامه این خاندان، خوانین احمدمحمودی یکی از شعب و زیرمجموعه های طایفه بابادی عالی‌انور هستند. بنا بر نقل سینه به سینه بزرگان و سرخیلان ایل بابادی، چراغ خان مستوفی احمدمحمودی اولین خان بابادی عالی‌انور بوده است.


خوانین احمدمحمودی قبل از جدایی از پیکره عالی‌انور، همواره در اسناد بابادی و بابادی عالی‌انور خطاب می‌شدند. همچنین در سند سرچوخگان بختیاری از آنان با عنوان جماعت بابادی روزبه یاد گردیده که جماعت بابادی روزبه زیرمجموعه بابادی عالی انور است (ذکر نکته‌ای را واجب میدانم اینکه طایفه احمدمحمودی و طایفه گله امروزه دو طایفه مجزا و مستقل هستند که در ضمن اتحاد و برادری، پیمان خین و چویی نیز دارند. اما در اسنادی که خوانین احمدمحمودی با پسوند بابادی و یا بابادی عالی‌انور خطاب می‌شدند، خوانین گله با پسوند گله یا بابادی گله مورد خطاب قرار می‌گرفتند و این گویای جدا بودن نسب نامه این دو خاندان است؛ در ضمن اگر خوانین احمدمحمودی زیرمجموعه طایفه عالی‌انور نبودند، لذا باید به اسم امروزی خود یعنی احمدمحمودی خطاب می‌شدند و این در حالی است که لقب بابادی عالی‌انور تا سال ها پس از جدایی طایفه احمدمحمودی از کل عالی‌انور، همچنان در اسناد این طایفه به چشم میخورد)


در سندی مطابق ۱۱۴۴ هجری قمری (۳۰۰ سال پیش) نام خوانین احمدمحمودی در کنار برادران خونی خود (خاندان حاجیور، احمدسمالی و جلیل) به چشم می‌خورد. در آن زمان ایلات آنقدر گسترده نبودند و حضور افراد مختلف در یک سند یقینا بر رابطه بسیار نزدیک و نسب خانوادگی آنان دلالت دارد.


اسناد بی‌شماری با حضور خوانین احمدمحمودی در مجالس تمام عالی‌انوران اعم از حاجیور، تقی عبداللهی، احمدسمالی و جلیل وجود دارد که علاوه بر جایگاه والای آنان به وجود رابطه نزدیک با طوایف مذکور اشاره دارد.
همچنین اسنادی که در آن *محمدیوسف خان، شاه حسین خان، باقی خان و بهرام خان* با عنوان عالی‌انور خطاب شده‌اند، ختم‌الکلام اصالت عالی‌انور بودن طایفه احمدمحمودی می‌باشد.


اما در زمان فتحعلیشاه قاجار مطابق سال ۱۲۲۵ هجری قمری، بنا به مسائل سیاسی و اجتماعی آن دوران که شرح آن در چند خط و چند صفحه نمی‌گنجد، طایفه احمدمحمودی از پیکره عالی‌انور مجزا گردیده و مستقل‌ می‌شود. *اختلافات داخلی خوانین این طایفه پس از مرگ چراغ خان و محمدیوسف خان احمدمحمودی و مسائل اجتماعی و سیاسی جامعه بختیاری* باعث افول این خاندان می‌گردد و تا حدی پیش‌ می‌رود که مقام و منصب خود را در دربار و حکومت مرکزی از دست داده و خوانین این خاندان تنها در رأس قدرت طایفه احمدمحمودی و زیرمجموعه های آن شامل شیخ‌رباط و ممبینی قرار می‌گیرند. این خاندان املاک خود در گرمسیر بختیاری را که در چهار مرز برادران عالی‌انور بود را فروخته و املاک جدیدی را از خوانین علادین‌وند بهداروند خریداری می‌نماید.


در زمانی که جنگ های ایل بهداروند و دورکی به وقوع پیوست، دو دستگی در ایل بابادی موجب جدایی کامل احمدمحمودی از پیکره طایفه عالی‌انور گردید و پس از مجزا شدن کلانتری این طایفه از سایر عالی‌انوران، فروش املاک اجداد خود در گرمسیر بختیاری و دو دسته شدن ایل بابادی در جنگ های بزرگ بختیاری، طایفه احمدمحمودی را برای همیشه از عالی انور منفک گردیده و قوم و خویشی های بسیار زیاد آنان با سایر عالی‌انوران نسل به نسل کاهش یافته و علی‌رغم افزایش جمعیت، وصلت آنان با سایر عالی‌انوران به حداقل رسید.


با مستقل شدن ایل بزرگ گله، ایل احمدمحمودی به سرپرستی *شاه حسین خان، باقی خان و بهرام خان* و ایل گله به سرپرستی اسد خان و اسکندر خان در کنار یکدیگر در مرز ییلاق و گرمسیر ارتباطات بسیار فراوانی که در گذشته بسیار کم بود را برقرار نمودند. در جریان جنگ های ایل بهداروند و دورکی، ایل بابادی خین و چوی دورکی بود اما خوانین احمدمحمودی و گله در پیمان خین و چویی بهداروند بودند. این اتفاق موجب کاهش ارتباطات و حداقل شدن وصلت ها میان گله و احمدمحمودی با سایر ایل بابادی گردید. حمایت همه جانبه خوانین گله و احمدمحمودی از خوانین بهداروند، اتحاد میان خودشان را نیز تقویت نمود و بدین گونه ایل احمدمحمودی و ایل گله در زمان ناصرالدین شاه قاجار به دو طایفه بسیار نزدیک و خین و چوی همدیگر با وصلت های فراوان مبدل گردیدند و ارتباطات و وصلت های این دو طایفه وابستگی آنان را تشدید نمود چنانچه امروزه ایل گله و احمدمحمودی در کنار ایل پبدنی بیشترین پیوند و وصلت را با یکدیگر دارند. همین امر سبب شد که نویسندگان تاریخ بختیاری از زمان مشروطه به بعد، این سه طایفه را برادر دانسته و با وجود این همه وابستگی مطمئن بودند که ایل گله و احمدمحمودی دارای نسب پدری مشترک هستند. لذا سه طایفه گله، احمدمحمودی و پبدنی در تقسیمات ایلیاتی در کنار یکدیگر قرار گرفتند و این در حالی است که طایفه احمدمحمودی نسب نزدیکتری با طایفه حاجیور، احمدسمالی، تقی عبداللهی و جلیل دارد و قبل از جدایی از عالی‌انور وصلت های زیادی را با آنها انجام داده است و یک یا دو جد پس از یکی شدن با سایر عالی‌انوران به گله و پبدنی می‌رسد اما همانطور که در فوق بیان شد به دلیل مسائل سیاسی و اجتماعی از عالی‌انور مجزا و در اتحاد و برادری با برادران معزز و معظم گله و پبدنی قرار گرفتند.


اطلاعات فوق کاملا مستند و معتبر بوده و دوستانی که نگرش نادرستی از طایفه احمدمحمودی دارند و بنا بر تعصب بیجا این طایفه را در شمار طوایف زیرمجموعه عالی انور به شمار نمی‌آورند می‌توانند اسناد و مدارک تاریخی آن را اعم از کتب تاریخی ملی ایران، کتب تاریخی بختیاری، اسناد فروش خوانین احمدمحمودی در وارگه پدری عالی‌انور، اسنادی که خوانین احمدمحمودی با پسوند عالی‌انور خطاب گردیده اند و اسنادی که با مهر خوانین احمدمحمودی به شهود رسیده است را از منبع موثق این مقاله دریافت و مشاهده نمایند تا تجدیدی در نظرات و اصلاحی در نگرش تاریخی خود بنمایند زیرا این مطالب امروزه مورد تأیید تمام پژوهشگران و اندیشمندان ایل بختیاری قرار گرفته است..

منبع از بزرگان و اسناد خاندان احمدمهمدی